HET PRE-STAMBOEK

Hans Vaessen

Het stamboek van het Pura Raza Española paard is een gesloten stamboek: er kan dus enkel gefokt worden met raszuivere én voor de fok goedgekeurde paarden, die voorzien zijn van originele Spaanse stamboekpapieren. Dit betekent dus dat er geen paarden van een ander ras of stamboek ingevoerd kunnen worden in het PRE- stamboek.

Het stamboek van de PRE werd tot voor kort in Madrid gevoerd door een afdeling van het ministerie van defensie, de CRIA CABALLAR. Voorts bestaat er in Spanje een vereniging van fokkers met de naam ANCCE (Asociación Nacional de Criadores de Caballos de Pura Raza Española). Vertegenwoordigers van beide instellingen bewaakten de rasstandaard en bepaalden de regelgeving inzake stamboekopname, keuringen en dergelijke. Buiten Spanje regelden diverse nationale verenigingen van fokkers in het algemeen de contacten met het stamland.
Met ingang van 2007 is alleen de ANCCE verantwoordelijk voor het stamboek (vallend onder het Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentacion).

Van ieder veulen, dat uit ouders met stamboekpapieren wordt geboren, wordt het DNA-materiaal vergeleken met dat van beide ouders. De resultaten worden opgestuurd naar Spanje en na controle krijgt de fokker de veulenpapieren uitgereikt. Na het derde levensjaar kan een paard een keuring ondergaan (tot voor kort bestond de keuringscommissie uit een hoge officier van de Cria Caballar, een dierenarts aangewezen door het Spaanse ministerie van Landbouw en een fokker van de ANCCE, naderhand door enkel een officier van de Cria Caballar) en na goedkeuring opgenomen worden in het basisstamboek.
Deze keuring is zowel voor hengsten als voor merries verplicht, indien men met het paard wil fokken.
In feite betekent dit een garantie dat de regels overal hetzelfde toegepast worden: in Spanje maar ook in België, Nederland of Duitsland. De hoge rasstandaard geldt overal.

De paarden hebben zowel een uniek stamboeknummer als een identificatienummer dat correspondeert met een microchip. Deze microchip is ingebracht in de halsstreek. Beide nummers zijn te vinden in de officiële papieren. Ook de fokkerij krijgt bij aanmelding een eigen fokkerijnummer.

Let wel: in het verleden is het veelvuldig voorgekomen dat kooplustigen meenden een paard met stamboekpapieren te kopen, terwijl het in feite een gezondheidsverklaring in het Spaans betrof! Voorzichtigheid is dus geboden.

Op de website www.librogenealogico.com kan nagegaan worden welke afstamming een bepaald paard heeft. Voorouders kunnen op deze manier tot ver in de 19e eeuw teruggevonden worden. Zo kan men nazoeken welke bepalende voorouders een paard gehad heeft.

(Als voorbeeld ziet u hieronder een pagina uit de stamboom van onze hengst Anubis met zijn voorouders, nummers 90 – 120.)

torda 1948-03-20
  Naam Capa Fecha Sexo Criador
00090 NOVATO torda 1937-03-05 m Domecq y Nuñez de Villavicenzio
00091 GORRONA 1940 torda 1940-03-20 h Osborne y Vazquez, Roberto
00092 BILBAINO II torda 1932-01-08 m Baones, Yeguada Hnos.
00093 ULIA castaña 1948-03-20 h Militar, Yeguada
00094 ZURRON IV torda 1948-03-20 m Terry, Fernando C. de
00095 NAGULA torda 1950-04-17 h Militar, Yeguada
00096 HOSCO III torda 1962-03-15 m Merello, Vda. De Terry, Isabel
00097 HISPANA II torda 1953-02-11 h Merello, Vda. De Terry, Isabel
00098 JUGLAR torda 1946-03-30 m Militar de Cordoba, Yeguada
00099 LUSITANIA castaña 1948-05-10 h Militar, Yeguada
00100 MALUSO castaña 1949-03-23 m Militar, Yeguada
00101 REGENTA castaña 1953-02-08 h Militar, Yeguada
00102 HACENDOSO VII torda 1960-02-02 m Merello, Vda. De Terry, Isabel
00103 CHISPERA torda 1952-04-15 h Fernandez Daza y Fdez. Cordoba
00104 HACENDOSO IV 1955 torda 1955-02-14 m Merello, Vda. De Terry, Isabel
00105 BERMA castaña 1960-02-26 h Militar, Yeguada
00106 FETICHE castaña 1964-01-27 m Militar, Yeguada
00107 OPALINA torda 1963-04-25 h Granda Torres, Miguel
00108 JUGLAR torda 1946-03-30 m Militar de Cordoba, Yeguada
00109 LUSITANIA castaña 1948-05-10 h Militar, Yeguada
00110 DESTINADO IV torda 1940-01-01 m Chica Navarro, Francisco
00111 CAPITANA XII castaña 1933-03-20 h Campos de Orellana, Conde de
00112 AGENTE castaña 1959-02-06 m Militar, Yeguada
00113 EMPALAR castaña 1963-02-14 h Militar, Yeguada
00114 VALENCIANO torda 1948-04-13 m Benitez, Yeguada Romero
00115 VENCEDORA II torda 1955-04-01 h Benitez, Yeguada Romero
00116 ADENTRO castaña 1959-03-05 m Militar, Yeguada
00117 TEMERARIA II torda 1953-03-19 h Benitez, Yeguada Romero
00118 VALENCIANO V torda 1948-04-13 m Benitez, Yeguada Romero
00119 REVOLTOSA II torda 1951-03-06 h Benitez, Yeguada Romero
00120 NOVATO torda 1937-03-05 m Domecq y Nuñez de Villavicenzio

(Het nummer van onze stoeterij Yeguada Vaessen-Meijs, erkend in Spanje is: 0800055889.)

Ik heb de stambomen van al onze PRE-paarden tot ver in de 19e eeuw teruggezocht en wat opvalt, is dat na 3 à 4 generaties steeds dezelfde namen van dezelfde grote fokkers opduiken. En vaak zijn dat ook die fokkers die als nazaten van Pedro José Zapata y Caro vanaf 1850 de traditie van het fokken van een Cartujano paard in ere hielden.
Teruggaand in de tijd zijn dat, rond 1950-1960: Isabel Merello, de weduwe Terry; Juan Manuel de Urquijo y Novales; Marqués de Salvatierra; Salvador Guardiola; rond 1930-1940: Chica Navarro; Vizconde de la Montesina; Roberto Osborne y Vazquez; Fernando Pallares; Fernando C. de Terry; Juan Pedro Domecq y Nuñez; Blasco Balbuena; van 1910-1930: de gebroeders Dominguez, José en Bartolomé Dominguez Romero en vóór hen hun moeder, de weduwe Dominguez, Rosaria Romero; voor 1900: Vicente Romero Garcia. Ander namen die in dit rijtje thuishoren: Pedro de la Lastra, Christobal Romero Zarco, Rafael en Manuel Romero Benitez, Ramon en Juan Gallardo.
Andere grote fokkers (richting 19e eeuw): Vazquez Rodriguez, de gebroeders Bohorquez, de gebroeders Guerrero, Florentino Sotomayor, José Maria de Escalera, Christobal Romero Zarco, Rioboo y Pineda, Manuel de la Chica Damas, de gebroeders Baones, Eduardo Miura, de gebroeders Camino en uiteraard de Yeguada Militar.

Er zijn ook verschillende grote namen van bekende paarden die in vrijwel elke stamboom terugkomen. Andere meer recente namen geven een bepaalde fokrichting weer. Om maar enkele voorbeelden te noemen: Zo zijn de namen van MALUSO en zijn zoon AGENTE synoniem met het doorgeven van een excellent exterieur (en heel lang hét ideaalbeeld van DE Spaanse PRE-hengst) en de kleur bruin. MALUSO, als fokhengst voor de Yeguada Militar van Jerez ingezet van 1953 tot 1977 was afkomstig van de Miura’s die bekend staan als befaamde fokkers van vechtstieren en van paarden voor het bereden stierengevecht. Enerzijds waren de bewegingen van Maluso en zijn nakomelingen minder uitgesproken verheven, met minder knie-actie dan bij de meer bij het Cartujano-type aanleunende paarden. Anderzijds kwam er meer impuls uit de achterhand met meer cadans en bestond er een grote aanleg voor het strekken van de benen. Een van de zonen van AGENTE: LEBRIJANO III werd veelvuldig als dekhengst gebruikt door de befaamde fokker José Luis Escalera. De Escalera’s zijn beroemd om het feit dat ze al meer dan een eeuw lang hetzelfde type paard fokken.

Veel aanhangers van wat we gemakshalve maar het Cartujano-type noemen, zien daarentegen liever een paard met veel knieactie en vinden dus de bewegingen van de nazaten van Maluso wat aan de vlakke kant.
De term Cartujano komt van de kloosterorde der Kartuizers van Jerez de la Frontera, die in de 15 e eeuw land en paarden erfden van Don Alvaro de la Valeto. Weer later, in de 17e eeuw, verkreeg diezelfde orde de stoeterij van Pedro Picado, die grotendeels gebaseerd was op de in die tijd befaamde fokkerij van Zamorano (als gift voor gemaakte schulden).
Het belang van de Kartuizers kwam pas tot uiting in de Napoleontische tijd. Edicten werden door de Fransen (die Spanje in die tijd bezet hadden) uitgevaardigd met de opdracht om het paardenbestand te kruisen met zwaardere Noord-Europese rassen. De Kartuizer monniken weigerden aan dit bevel gehoor te geven en brachten hun kuddes in veiligheid. Aan hen is het te danken dat het Spaanse paard eeuwenlang, tot op heden, zuiver bleef.
Wie meer wil weten over het Kartuizer paard en over de discussie die gevoerd wordt over de mogelijkheid en onmogelijkheid van 100% Cartujano’s leze het artikel van Peter Engel (zie literatuuropgave bij de “Geschiedenis van het Iberische Paard” verder op deze webpagina). Feit is in ieder geval, dat tegenwoordig elk PRE-paard Cartujano bloed heeft (voor 75% zo geeft een recente wetenschappelijke studie uit Spanje aan). Enkele befaamde Cartujano hengsten, die hun stempel drukten op de fokkerij en hun fokkers:

SOLO I, 1900, Vicente Romero Garcia
EMBOSCADO 1904, 1904, Vicente Romero Garcia
AMERICANO, 1927, Hermanos Dominguez
DESTINADO II, 1931, Hermanos Dominguez
CELOSO III, 1933, Hermanos Dominguez (gekocht door de Yeguada Militar)
NOVATO, 1937, Juan Domecq y Nuñez de Villavicenzio (bekend vanwege zijn extreme knieactie)
BILBAINO III, 1947, Roberto Osborne y Vazquez
DESCARADO II, 1949, Fernando C. de Terry (vergaarde grootste aantal prijzen ooit)
HACENDOSO IV, 1955, Isabel Merello, Viuda de Terry
NEVADO III, 1956, Isabel Merello, Viuda de Terry
HABANERO XI, 1973, Isabel Merello, Viuda de Terry

Andere befaamde hengsten en hun fokkers:

CAPITAN, voor 1900, Hermanos Bohorquez
CORONEL, 1900, Florentino Sotomayor
PRINCIPE, 1900, Adalid
HECHICERO 1914, 1914, Hermanos Guerrero (gekocht door de Yeguada Militar)
BILBAINO, 1922, Miura
JUGLAR, 1946, Yeguada Militar (uit de zgn. Karthuizer-tak)
MALUSO, 1949, Yeguada Militar
AGENTE, 1959, Yeguada Militar
ADENTRO, 1959, Yeguada Militar (zie Juglar)
JENSON, 1968, Yeguada Militar (zoon van Agente, kleinzoon van Maluso; op 2 hengsten na, het  grootste aantal nakomelingen van Spanje)
LEVITON,  1970, Yeguada Militar
TEMERARIO V, 1975, Yeguada Romero Benitez (kleinzoon van Agente; kampioen van Spanje)

Maar ook de PRE ontkomt niet aan allerlei modeverschijnselen. Schimmels waren vroeger (en zijn nog steeds) in de meerderheid. Tegenwoordig is er echter steeds meer vraag naar bruinen of nog liever zwarten. Vossen werden vanaf 1970 tot nog niet zo lang geleden niet in het stamboek opgenomen. Nu dat wel het geval is, zijn ze enorm populair, zeker omdat ze erg schaars zijn.
Als minimum stokmaat geldt officieel 1.50 voor merries en 1.52 voor hengsten, terwijl de paarden echter steeds groter gefokt worden omdat daar vraag naar is (ruiters worden uiteraard ook steeds langer).